Waar of niet waar?

7 vooroordelen over business angels in Vlaanderen
Business angels in Vlaanderen: wie zijn ze, wat doen ze en welke impact heeft hun inbreng op je bedrijf? Daar bestaan heel wat misverstanden over. Reginald Vossen, directeur van Business Angels Netwerk Vlaanderen klaart 7 vooroordelen uit en maakt duidelijk waarom deze vorm van alternatieve funding voldoet aan een duidelijke behoefte in het Vlaamse kmo-landschap.

1. “Business angels nemen de controle over in je bedrijf”
Bij ondernemers zit vaak de angst: gaat zo’n investeerder zich niet te veel bemoeien en uiteindelijk mijn bedrijf overnemen? Nee, dat klopt niet. Je moet weten dat business angels liefst gespreid investeren, simultaan in meerdere bedrijven, om hun risico’s te spreiden. Dat betekent dat zij in meerdere bedrijven tijd en energie moeten steken. Je ziet dat een business angel vooral een kleine minderheid van de aandelen in een onderneming zal nemen, het gaat meestal over een participatie van 10 tot 20%. Business angels zijn niet op zoek naar overnames; niet alleen is hun financiële participatie beperkt, maar ook hun tijd. Je ziet vaak dat ze in 5 of 6 bedrijven investeren voor een bepaalde periode. In het begin zal hun input intensiever zijn om het bedrijf te helpen om op de rails te komen, daarna zal hun inbreng relatief verminderen om na verloop van tijd te beginnen met een nieuwe participatie. Het gaat natuurlijk om risicokapitaal, vandaar dat business angels gespreid werken.
Bij BAN Vlaanderen doen we ons best om de participaties van de business angels in bedrijven in te perken door syndicaatvorming. Als de te investeren bedragen hoger worden, proberen we 3, 4 of 5 business angels samen in te laten stappen. BAN werkt daarvoor ook met co-financiering, met een eigen fonds dat we samen met ING hebben opgericht, het AAA Fund of Ark Angels Activator Fund . Voor grotere bedragen kunnen we dat fonds mee laten investeren, zodat het aandeel van de business angel binnen het bedrijf niet te groot wordt. We hebben ook een goede samenwerking met het Participatiefonds Vlaanderen om achtergestelde leningen op te vragen op het moment dat zo’n som te groot wordt voor dit soort investeerders. Dat is er allemaal op gericht om de inbreng van business angels redelijk te houden.

2. “Als je in zee gaat met business angels, kan je geen eigenaar blijven van je bedrijf”
Als je bedrijf dusdanig aan het groeien is dat je eigen vermogen niet genoeg is om die groei te financieren en je haalt daarom venture capital binnen, dan geef je een deel van je bedrijf uit handen. Het is niet altijd evident om opnieuw de volledige eigenaar van dat bedrijf te worden. Het is natuurlijk ook maar de vraag of dat de ambitie zou moeten zijn. Het kán in sommige gevallen, dat business angels na verloop van tijd uit een project stappen als de ondernemer voldoende vermogen heeft om hen uit te kopen. Ik zie dat de meer succesvolle verhalen in termen van groei meer gaan in de richting van andere financiers die binnenkomen; het bedrijf wordt eventueel verkocht of wordt in een grotere groep binnen gebracht. Als je bedrijf zo’n groeikracht heeft, kan je dat als individuele ondernemer moeilijk blijven volgen. Er is een verschil tussen ondernemerschap en aandeelhouderschap. Uiteindelijk moet het uitgangspunt toch altijd zijn: wat zijn de mogelijkheden van dit bedrijf? Moet ik het in handen houden en klein houden, of laten groeien?
Beroep doen op business angels is een goede tussenstap voor sterk groeiende bedrijven. Het is een excellente eerste stap om te leren werken met durfkapitaal en aandeelhouders, voor je naar durfkapitaal van grote fondsen gaat kijken. Met een ervaren mede-aandeelhouder in je bedrijf leer je veel. Het is voor veel ondernemers de eerste keer in hun leven dat ze hun bedrijf op die manier laten groeien. Dat doe je best met partners die dezelfde belangen hebben als jij, angels dus.

3. “Business angels zijn alleen voor starters, vooral high tech start-ups”
Het is niet zo dat business angels er enkel zijn voor starters, al maken die wel 70 tot 80 % van de groep uit. Business angels zijn op zoek naar een verhaal van vernieuwing, een andere marktbenadering waardoor een markt opengezet kan worden. Die schaalvergroting zorgt voor het financiële rendement waar investeerders naar op zoek zijn. Business angels zijn daarom niet geschikt voor elk bedrijf en elke business. Wat zijn voorwaarden voor deze investeerders om in te stappen? De belangrijkste factor is dat er groei in het bedrijf moet zitten. Als je als ondernemer geen groeipotentieel hebt en die ambitie niet uitstraalt, zal het heel moeilijk zijn om business angels te overtuigen. Dat heeft te maken met het gewenste rendement op het ingebrachte kapitaal. Die groeibedrijven kunnen overigens wel in alle sectoren en in alle groeifases voorkomen.
Qua sectoren sluiten business angels ook niets uit. 30 tot 35% van de deals van BAN Vlaanderen vallen binnen de IT-sector, maar de rest zit in meer traditionele industrie, in diensten, in gezondheid... Er is een heel scala aan sectoren waar business angels in geïnteresseerd zijn, behalve dan misschien in horeca en kleinhandel. Alles in business to business of business to consumer op voldoende grote schaal is een mogelijkheid.

4. “De juiste business angel vinden is even moeilijk als het vinden van een goed lief”
Als je bedenkt hoeveel soorten bedrijven en sectoren er zijn, hoe vind je dan een business angel die helemaal in het plaatje van je onderneming past qua ervaring, qua sector, qua netwerk en qua grootte van investering? Het moet op heel veel punten matchen, het is echt maatwerk. Waarom is het ene netwerk succesvol en het andere niet in die matchmaking tussen ondernemers en business angels? De schaal waarop je werkt is uiteraard belangrijk. BAN Vlaanderen heeft jaarlijks 100 dossiers die het kan presenteren en die naar meer dan 200 business angels gaan. Potentieel ontstaan daar heel veel matches, maar toch zie je dat de uiteindelijke slaagkans één op tien is. Wij organiseren met BAN per jaar 2500 echt waardevolle contacten. Ons systeem is erop gestoeld dat een business angel moet reageren naar het project toe, zodat je in eerste instantie al bij de business angels zelf een selectie hebt om die match reëel te kunnen maken. Als een business angel interesse heeft getoond, moet nog blijken of de partijen – ondernemer en business angels, want vaak werk je met meerdere business angels– voor elkaar in de wieg gelegd zijn. Dat is een heel parcours van elkaar leren kennen en vertrouwen opbouwen. Na die kennismakingsfase – de match maken – kom je in een volgend stadium: de deal sluiten. Het deal guidance-traject wordt ook door iemand van BAN Vlaanderen begeleid. Zo worden er 80 tot 90 trajecten per jaar in gang gezet, maar gaan er toch nog 50 à 60 fout. Waarom? Omdat het vertrouwen wegvalt, omdat het dossier niet evolueert zoals gedacht, omdat er uiteindelijk geen akkoord komt... BAN Vlaanderen begeleidt dat hele project, zowel aan de kant van de business angels als van de ondernemer. Die moet ook kijken: met welke mensen wil ik werken, wat is de achtergrond van deze business angel, hoe kan deze business angel mij helpen om mijn businessplan beter te maken of hoe kan die commerciële ondersteuning bieden? Op dat vlak moet de ondernemer zelf het heft in handen neemt. Alleen als het op al die vlakken klopt, is het een goede match. Je hebt als ondernemer het recht om te zeggen met welke business angels je wil werken en met welke niet, je bepaalt zelf wie je binnenkrijgt. Dat is bijvoorbeeld ook het verschil met een crowdfundingplatform of met een fonds: in dat geval kan je niet kiezen wie je aandeelhouders zijn.

5. “Een business angel is geen barmhartige samaritaan: die wil geld zien”
Het gaat inderdaad niet over liefdadigheid. Een business angel wil rendement. Als je gaat kijken wat je tegenwoordig aan intrest bij achtergestelde leningen betaalt, zit je aan 7 à 8%. Als je met risico’s gaat werken, wordt dat nog hoger; een business angel verwacht dus double digits qua rendement. Dat is een vorm van risicospreiding: als je als business angel in een aantal projecten stapt, dan weet je dat sommige geen rendement zullen draaien of zelfs verlies zullen maken. Dat moet een ander project dan goedmaken. Het logische gevolg: een project dat een rendement van 5 à 6 % toont, zal niet genoeg zijn. Hoe hoog dat rendement moet zijn, hangt af van de risico-perceptie. Als het om een matuur bedrijf gaat met een zeker trackrecord zal de business angel misschien met een iets lager rendement tevreden zijn of zelfs in een soort van lening gaan werken. Is het een jong bedrijf dat misschien niet van de grond zal komen, dan kan dat gaan om rendementen van 20 tot zelfs 25%.

6. “Je moet al je eigen vermogen investeren in je bedrijf voor je met business angels begint”
Wanneer is het moment daar om met business angels in zee te gaan? Alles begint bij de groeicurve van een bedrijf: wat kan je tonen? Als je op een gegeven moment zelf de bottleneck wordt in je groei door eigen financiële beperkingen, dan ben je verkeerd bezig. Het is een kwestie van goed te timen. Doe wat je nog wél kan doen: het geeft je bedrijf meer body. Het geeft een business angel meer zin als je zelf meedoet in dat groeiverhaal. Moet je tot tegen het dak gaan? Dat brengt ook weer risico’s mee. Het is voor een ondernemer niet slecht om bij de volgende ronde nog te kunnen volgen, met hetgeen je ondertussen hebt kunnen opbouwen of wat je nog aan de zijkant hebt staan. Het is vaak zo dat een investeringsronde met durfkapitaal vaak gevolgd wordt door een tweede ronde als het goed gaat. En als het niet zo goed als verwacht gaat, is er vaak een injectie nodig waar je input als ondernemer ook belangrijk is. Coördinatoren die business angels en ondernemers bij elkaar brengen moeten in dat opzicht helpen zorgen voor een evenwicht tussen de BA en de ondernemer, er moet een gezonde verhouding tussen de input van beide partijen zitten. 

7. Voor bedrijven die echt een grote fundingbehoefte hebben, hebben business angels geen zin”
Het klopt dat er een limiet is aan wat business angels kunnen en willen investeren, maar dat wil niet zeggen dat bedrijven die een grote fundingbehoefte hebben geen beroep kunnen doen op de knowhow, ervaring en de financiële input van business angels. Financiering van dit type bedrijven – met een groter risico en een grote kapitaalsbehoefte- kunnen en willen banken niet invullen, terwijl het bedrag voor individuele privé-investeerders of zelfs een collectief van business angels toch te hoog is. Dat zorgde voor een gap in de Vlaamse fundingmarkt, die is opgevuld door de oprichting van een durfkapitaalfonds waarbij de privé-investeerders, de bank en de overheid samenwerken. Dit AAA Fund of Ark Angel Activator Fund kan de input van privé-investeerders vermenigvuldigen; als business angels bijvoorbeeld 50 K in een bedrijf funden, kan het AAA-fund hier bovenop nog 350 tot 500 K investeren. Het AAA Fund bekijkt zo samen met BAN Vlaanderen, ING en de Vlaamse overheid 100 à 120 voorstellen per jaar, uiteindelijk kunnen daarvan 3 à 5 projecten doorgaan. Die financiële hefboom zorgt ervoor dat bedrijven die geld nodig hebben als groeiversneller, ook effectief hun groeipotentieel kunnen realiseren. Door het ondernemingsklimaat in Vlaanderen zo te stimuleren, hoeven beloftevolle start-ups bij wijze van spreken niet meer naar Silicon Valley te trekken, maar kunnen ze vanuit Vlaanderen hun bedrijf internationaal laten doorgroeien.

Wat is een business angel?
Business angels zijn privé-investeerders die niet alleen hun kapitaal ter beschikking stellen, maar ook hun knowhow, hun netwerk en hun ervaring die ze zelf jarenlang hebben opgebouwd. Dat is een belangrijke meerwaarde ten opzichte van andere investeerders. Ondernemers zijn vaak mensen met een sterk technisch ontwikkelde kennis, die een sterk product of dienst hebben bedacht of ontworpen. De vraag is: hoe zet je dat dan in de markt, hoe bouw je de business rond jouw product op? Dat zijn juist dingen waar business angels goed in zijn, dat hebben ze al bewezen in hun carrière. Ze kunnen andere ondernemers helpen om hun bedrijfsvoering te professionaliseren, om niet alleen qua investering maar ook financieel-administratief en inhoudelijk een step-up te doen.


Wat is BAN Vlaanderen?
BAN Vlaanderen is het grootste business angel-netwerk van Vlaanderen, dat ondernemers die op zoek zijn naar (durf)kapitaal en kennis samenbrengt met privé-investeerders. Het netwerk is een vzw die fungeert als een datingbureau tussen ondernemers en business angels. BAN Vlaanderen investeert zelf niet mee, maar werkt als matchmakingplatform. Op dit moment betalen zo’n 250 business angels voor een lidmaatschap. BAN Vlaanderen stelt projecten voor van bedrijven die bij hen aankloppen. Als een project klaar is, zal het in een eerste fase anoniem aan de business angels gepresenteerd wordt, als bescherming naar de ondernemer toe. Het gaat om vraag en aanbod, maar wel tussen twee evenwaardige partners die hetzelfde doel hebben: het bedrijf laten groeien en laten floreren. Jaarlijks krijgt dit netwerk meer dan 600 aanvragen van bedrijven, waarvan er bijna 100 een match vinden; uiteindelijk resulteert dat in 25 à 30 investeringsdeals per jaar met een rechtstreeks kapitaalverschaffing van ± 5 miljoen euro. BAN Vlaanderen begeleidt in dit hele proces zowel de ondernemers als de business angels.

Wat is het AAA Fund?
Het AAA Fund of Ark Angels Activator Fund is een durfkapitaalfonds dat in 2012 opgericht is door BAN Vlaanderen en ING België om innovatieve starters en snel doorgroeiende kmo’s te financieren. Derde partner is de Vlaamse overheid, die met het ARKimedes-Fonds II mee investeert. Het AAA-Fund kan samen met business angels meer dan 12,5 miljoen euro risicokapitaal investeren in Vlaamse kmo’s, die op die manier een financieringshefboom krijgen om hun groeipotentieel te kunnen realiseren. Het gaat daarbij om ‘gazellen’ of startende bedrijven met een zeer sterk groeiparcours, maar ook om meer mature bedrijven waar een overname, management buy-in of management buy-out de volgende stap is. Het AAA Fund heeft een looptijd van 10 jaar en een investeringsperiode van vijf jaar, het doel is om een 20-tal participaties te kunnen doen.
www.aaafund.be